Dette er ei novelle. Alle personar og hendingar er fiktive.

Sjå òg «Forsoningsmøte på ein viss sjukeheim: ‘Eit tilbod du ikkje kan avslå!’», publisert 4.januar 2024.

Korttidsavdelinga på ein viss sjukeheim i Bergensområdet ligg bada i vakker vårsol. Ute varmar fuglane opp til å syngje, og nede i konsertstova i fyrste etasje held trubadurane på å stemme instrumenta sine, klare til å halde konsert for bebuarane. Vakre, konstant fisande veganarjenter er i ferd med å geleide bebuarane gjennom korridoren og ut i heisen. På kjøkkenet held ei eismal veganarjente på å førebu lunsj, som i dag er vegetarlasagne med salat og nybakt brød.

Inne på kontoret til den høge, hengslete fyrstikkblondine-leiaren er stemninga derimot stressa og dyster. Nestleiaren, filipinar-dama Sandy, sit like gravalvorleg saman med ho. Dei ser på vaktplanen og på turnus. Der er rikeleg med ledige vakter framover, for å seie det mildt.

«Ja…» byrjar blondina på sitt breie Jæren-mål. Gulløyreringane dinglar komisk frå dei store Dumbo-øyra i det ho med raske, nesten spastiske rørsler snur på hovudet nesten som ein av småfuglane i neket utanfor vindauget. – «Vi har hatt eit aldri so lite manne–» Ho korrigerer seg sjølv. – «Eg meiner jentefall i personalgruppa i det siste. Mange tilsette har av ymse årsaker sagt opp stillingane sine og fått seg andre jobbar.»

«Det stemmer,» svarer Sandy. – «Dei har funne ut at dei tener meir pengar på å leige seg ut til helseføretak via vikarbyrå. For tida er det vikarbyrået KarmaCare som er i vinden.»

«Eg har høyrt om dei.» Blondina ser tankefullt ut på den skyfrie himmelen. – «Dei ser ut til å ha som agenda å utkonkurrere dei andre vikarbyråa. Nyleg la eit vikarbyrå ned drifta si her i Bergen, for alle oppdraga hadde blitt overtekne av KarmaCare.»

«Kan eit vikarbyrå berre ta oppdrag frå andre vikarbyrå?» Sandy fingrar med det korsforma anhenget på sølvsmykket sitt. Ho er ulasteleg kledd i kvit dresskjorte, svarte bukser og ein mørkebrun kardigan som matchar augefargen hennar. I øyra glitrar det perler.

«Det er opp til helseføretaka kven dei vil opprette innleigeavtalar med. KarmaCare er for tida billegast, so fleire og fleire går over til dei.» Ho trekk på skuldrene. – «Det er jo ein temmeleg uregulert marknad. Pengar rår, som dei seier.» Ho vender nervøst blikket mot dataskjermen. – «Åh, kor mange ledige vakter vi har…»

«Har du fått svar på dei helsefagarbeidarstillingane vi lyste ut førre månad?»

«Nei.» Ho nærast kviskrar ordet. – «Ingen svar. Ikkje eit einaste.»

Sandy gnir seg på haka:

«Det var då merkeleg. Vil ikkje folk ha arbeid lenger?»

«Ja, dei vil ha arbeid. Men ikkje her.» Ho sukkar tungt. – «Eg har snakka med andre private sjukeheimar i Bergen. Dei har visse problem sjølve med å skaffe helsefagarbeidarar og sjukepleiarar. Men sjølv dei får eit lite knippe søkjarar til stillingar dei lyser ut. Vi får… ingen.»

Dei to snur seg mot heisane, der Prompe-Pia, Andrine og ei tredje fisande veganarjente har fått vel eit dusin bebuarar med rullatorar inn. Heisdørene lukkar seg. No skal dei ha det kjekt.

«I det minste har det ikkje døydd so grådig mange bebuarar i det siste,» seier Sandy. Blondine-leiaren grøssar seg.

«Nei, berre av naturlege årsaker,» svarer ho. – «Mona må ha skjønt at vi er på ferten av ho. Eller ‘Morfin-Mona’ som alle kallar ho.» Ho sukkar tungt nok ein gong. – «Trur du ‘jungeltelegrafen’ kan ha spreidd vondsinna rykte om oss blant helsepersonell her i byen? Trur du folk rett og slett lèt vere å søkje på stillingar her på grunn av ryktet vårt?»

«Vi burde ta oss ein prat med HR-leiaren.»

«Det går nok ikkje. Ho er sjukemeldt. Ho møtte veggen nyleg og vart innlagt på sjukehus. Stakkars kvinne.»

«So… Vi har ingen HR-leiar no?»

Leiaren ristar raskt og spastisk på hovudet so gulløyreringane dinglar febrilsk. So vender begge blikket mot den digre dataskjermen.

«Vi må nok krype til korset og leige inn via vikarbyrå,» seier blondineleiaren. – «Vi har 70 ledige vakter denne månaden, og vi treng desperat nattevakt i natt og fire netter framover. Nokon må jobbe desse vaktene, og vikarar veks tydelegvis ikkje på tre for tida. Eg tek ein telefon til KarmaCare.»

«Blir ikkje det veldig dyrt?»

«Alternativet er at vi går vaktene sjølv, og tek ut all overtid i avspasering. Og avspasering er det siste vi har tid til no, so då blir det nok mykje gratisarbeid i pleia på oss framover. Kveld, natt, helg, you name it.»

«Nei, då ringjer vi heller vikarbyrå. Eg jobbar ikkje gratis.»

Snart sit leiaren på telefonen med dette raskt veksande vikarbyrået. Ho noterer ivrig ned namn, datoar og vaktkodar. Sandy sit der og lyttar med ein alvorleg mine i det vakre, brune ansiktet. Blondina smiler svakt i det ho legg på røyret. So vender ho sakte tommelen opp til ho.

*

Morfin-Mona er berre ein skugge av seg sjølv i det ho nervøst listar seg ut frå heisen og inn i avdelinga. Søvn har ho knapt smakt den siste tida, og før ho sette seg i bilen tok ho ein full sjekk av både hjul og bremser. Sjølv om bilen står i ein låst garasje. På veg til jobb låg ho truleg minst ti kilometer under fartsgrensa, berre sånn i tilfelle nokon hadde lagt ut piggar eller spikrar i vegbana. Ho ser spøkjelse på høglys dag for tida, og kvir seg kvar gong ho skal gå forbi eit hjørne, i tilfelle det står ein fiende der klar til å gå til åtak. Ho har laga ris til eigen bak, for å seie det slik.

Kontoret til leiaren står tomt og lyset er av. Klokka er 14:25, har dei allereie gått for dagen? Ho myser med sine små, brune griseauge mot to skapningar i kvite pleiaruniformer som raskt stikk seg inn på vaktrommet.

Inne på vaktrommet har verneombodet Ivar akkurat helt kaffi opp i TV-kanna og plassert på bordet. Han kastar eit nøytralt blikk på Mona med sine lyseblå auge. Dei to nikkar kort til kvarandre. Andre som er til stade i rommet er Prompe-Pia (Andrine var ferdig klokka to), Sandy og leiaren. Dei to sistnemnde går i pleieuniformer. Ei ungjente med langt, blondt hår og gullnasering og eit vakkert gullsmykke med ein medaljong sit vakkert på utstilling ved bordet. Ho har falske augnevipper. Dette er helsefagarbeidaren Jannike, som byrja på korttidsavdelinga for vel tre veker sidan. Ho fekk autorisasjon so nyleg som i desember 2023. Ho har erfaring frå sjukehus og intensivavdeling, so dette er ei jente som Mona ikkje vågar å kødde med.

«Vi får ta overlapping,» seier leiaren. – «Lukkar du døra, Mona?» Ho uttalar namnet i det Mona oppfattar som dårleg skjult forakt. Den korte, småtjukke dama med dei enorme, struttande jura lukkar døra, før ho set seg ved bordet. – «Ja, som de sikkert ser, har både Sandy og eg vore litt i pleia i dag. Vi har ikkje folk. Det har de sikkert merka. Det har slutta mange tilsette hjå oss i det siste. Men nok om det. Lat oss vidareformidle informasjon om bebuarane.»

Mona sit der og læst som ho lyttar, men ho er eigentleg ikkje heilt til stade. For tida er der bebuarar på 13 av 16 rom, men ein ny bebuar vil truleg kome frå Haukeland i ettermiddag. 89 år gammal mann med fraktur i venstre tibia (skinnebein), mistanke om UVI (urinvegsinfeksjon), lungeødem, lettare dement og svaksynt på grensa til blind. Elles er oppgåvene dei vanlege: NEWS-målingar, kartlegging, utreiing, screening – kort sagt dei vanlege tinga ein gjer på ei korttidsavdeling (eller minisjukehus, som dei blir kalla no).

«Er eg einaste sjukepleiaren på avdelinga i dag?» spør Mona.

«Ja, diverre,» svarer leiaren. – «Men det skal gå bra. Sandy og eg har teke narkotikarekneskap. Det er berre desse målingane, men dei kan jo Ivar og Jannike gjere.»

Mona ser på Ivar og Jannike, som nikkar nøytralt til ho. Det lyser lang veg av dei at dei avskyr ho. Det verkar som dei begge veit kva som er hennar mørke, mørke hemmelegheit. Ho kastar eit raskt blikk ned på puppane sine og ser at brystvortene er godt synlege. Herregud, ho kunne like gjerne ha sete der splitter naken!

«Blir det berre oss tre her i kveld?» spør ho spakt.

«Som sagt, vi har betydelege rekrutteringsproblem for tida,» seier leiaren i det ho og Sandy reiser seg. – «Men Pia har gått med på å jobbe til fire, slik at de i det minste får hjelp til å servere kaffimat.» Ho klappar Mona lett på skuldra i det ho passerer ho. – «Vel, de får ha lykke til i kveld!»

Mona kastar eit skråblikk etter blondina og Sandy, der dei to piler ut døra. «Lykke til»? Kva faen er det for ein ting å seie? Kva skjedde med «god vakt»?

På eit eller anna vis greier Mona å kjempe seg gjennom vakta. 608 klagar over smerter i ryggen, men Mona må til si store ergring nøye seg med å gje han ein eittgrams-Paracet og smøre litt Voltarol på ryggen. 620 har innlagt venekateter sidan ho kjem rett frå Haraldsplass (ein «filial» av Haukeland), men ho har allereie fått ein dose morfin og Midazolam, so Mona kan ikkje gje ho meir. Det vil dei oppdage, og då sit ho i saksa. 616 er uroleg og engsteleg, so der kan Mona aller nådigast få gje han litt Midazolam. Men Ivar må dobbeltkontrollere fordi rutinane seier at ein skal gjere det.

Faen, om ho berre kunne ha gått frå rom til rom med eit brett av morfinampullar! Ho kvir seg som ein hund til dagvakta i morgon, for med so lite bemanning kjem ho til å jobbe ræva av seg med å stelle heile denne gjengen av ubrukelege etarar!

I halv seks-tida et dei lunsj. Det er restane frå dagens middag, som Mona knapt kjenner i kjeften. Ivar og Jannike sit der og et medan dei av og til kastar eit skeivt blikk på Mona, liksom berre for å anerkjenne eksistensen hennar.

Presis klokka seks blir den nye bebuaren nærast dumpa på døra av ein ambulanse. Mona åleine må frakte han i rullestol frå bakkenivå og opp til sjette etasje fordi Ivar og Jannike er travelt opptekne. Ho tek målingar fort og gale, og skumles anamnesen (sjukehistoria) til bebuaren.

«Og korleis har vi det i kveld?» spør ho med eit falskt smil. Mannen, som no ligg og kviler i senga, ser granskande på ho frå topp til tå.

«Eg har det aldeles udmerket,» svarer han på velklingande bergensk. – «Men eg e sulten. Gi meg nåkke mat. Tre skjerpede skivar med ost, skinke. En mugge kaldt vann. En kopp te, samme hvilket merke.»

«Na-tuuurlegvis,» svarer Mona medan magen vrengjer seg. I gamle dagar hadde karen vore steindaud før klokka var slegen ni, men no må ho berre gjere som han seier.

Ho dukkar opp med eit brett med «bestillinga». Mannen, som no har fått på seg lesebriller og ligg og les dagens BT, kastar eit blikk på skivene.

«Eg bad om skjerpede skivar,» seier han. – «Disse har ikkje vært i nærheten av en brødrister.»

«Øh, brødristaren er i ustand,» seier Mona, der ho står og vrir på seg. Ho er jævla pissetrengt.

«Du lyver, Mona!» seier han so auga lyner. – «Eg så brødristeren da du trillet meg forbi kjøkkenet. Der stod kollegaen din og ristet brød til nogen andre! Den går ikkje! Du hakkje så dårlig tid at du ikkje kan ta deg fem minuttar og skjerpe skiver til meg!»

«Greitt, greitt, eg skal skjerpe skivene,» seier Mona.

Særs livlege drapsfantasiar heimsøkjer ho i det ho for éin gongs skuld gjer jobben sin som pleiar og oppvartar for denne eldre herren.

Omsider er alle bebuarane lagt og stelt (etter beste evne). Ute er det mørkt, og ei tom leilegheit ventar på Mona. Jannike var ferdig på jobb klokka ni, medan Mona og Ivar går til ti. No sit dei på vaktrommet og skriv rapport medan dei ventar på nattevakta.

«Veit du kven som kjem på natt i kveld?» spør Mona nærast med gravrøyst.

«Det er ei viss Viktoria frå KarmaCare,» svarer Ivar.

«KarmaCare? Vikarbyrået?»

«Ja, vi har jo ikkje folk. Det har funne stad eit manne— » Han korrigerer seg sjølv. – «Eit jentefall i avdelinga. Mange har sagt opp og byrja å jobbe andre stader.»

«Vel, det er ikkje alle som passar på ei korttidsavdeling,» svarer Mona med eit hånleg flir. Ivar held klokeleg kjeft.

På slaget 21:45 dukkar ei vakker, raudhåra dame i 20-åra opp i døropninga. Ho har vakre, sjøgrøne auge og eit tettsitjande, tynt gullsmykke med eit sidelengs åttetal som anheng. Symbolet på evigheita – og passande for Mona, for ho trudde på eit tidspunkt at denne vakta kom til å vare evig! Kveldsstellet av den nye bebuaren tok òg ei evigheit. Ho trudde ho skulle byrje å grine då han endeleg svarte eit kort «udmerket», for då var han endeleg fornøgd. Herregud, for eit styr!

Mona mønstrar vikaren frå topp til tå med dei trøytte, raude griseauga. Namneskiltet hennar seier at ho heiter Viktoria, og at ho er sjukepleiar.

«Eg er Viktoria frå KarmaCare,» seier ho med søt, austeuropeisk aksent. – «Er det her eg skal jobbe?»

«Kom inn,» seier Ivar med eit knapt synleg smil. So vender han seg mot Mona. – «Eg kan ta overlappinga. Du kan få gå heim.»

«Skal du ta…» rekk Mona å seie før Ivar nærast geleidar ho ut av vaktrommet og lukkar døra høfleg, men bestemt igjen bak ho. – «Javel… OK… Greitt for meg.»

Mørk og dyster til sinns tuslar Mona nedover den lange korridoren mot heisane. Om ein av fiendane hennar står nede i garderoben med ein samekniv for å ta ho av dage, so ville det ha passa «udmerket» no!