Eit gjennomgangstema i dagens offentlege diskurs er prisen på bustader. Medan alle blir tilrådd å kjøpe bustad framfor å leige den, er ingen av dei to alternativa billege. Mange nordmenn bur seg rett og slett ihel. Dette ser ein spesielt i dei største byane, der utgifter til bustad et størstedelen av inntekta til folk flest. Ein skal ganske langt ut på landet for å finne rimelege bustader, men der får ein til gjengjeld utgifter til bil fordi andre transportalternativ slik som buss som regel ikkje finst. Med mindre ein arvar eit fullt nedbetalt hus, er bustaden eit botnlaust hòl som et so å seie alt du tener.

I eit innlegg publisert på UtenFilter 14.november 2025 skriv Gregard Mikkelborg, som eig nettsida GullErPenger, om den absurde veksten til bustadprisane sidan 1971. I det året kosta ein bustad 100 000 kroner – i dag, i 2025, kostar den same bustaden fem millionar. Som han skriv innleiingsvis:

«På bare to generasjoner har boligprisene steget 50 ganger. Dersom veksten i boligprisene stiger i samme takt de neste to generasjonene vil en bolig koste 250 mill. i 2080.»

Han ser vidare for seg eit mogleg framtidsscenario om denne absurde veksten held fram i same omfang som den har gjort sidan 1971:

«Velkommen til år 2080. Brødet koster 3.000 kroner, 1 liter helmelk 425 kroner og en pakketur til Syden ligger på rundt 600.000 kroner. Men pyttsann, det gjør ingenting. Du tjener jo 17 millioner i året. Alle er, endelig kan man kanskje si, millionærer – og det lenge før den tid. 

Mange vil sikkert fnyse av de høye boligprisene presentert her og tenke at det hele er oppspinn og feberfantasier. Så dyrt kan det jo ikke bli, det sier seg selv, tenker kanskje noen av dere.

Men sett deg selv i skoene til en middels voksen person i 1971. Han ville helt sikkert ikke, i sine villeste fantasier, trodd et sekund på at en bolig skulle koste 5 millioner kroner i 2025. Akkurat som du ikke tror at en bolig kan koste 250 mill. om noen tiår.»

Han baserer desse for oss sjokkerande tala på «en enkel framskrivning basert på utviklingen i boligprisene siden 1971, det året vi gikk over til et rent fiat-pengesystem». Dette er eit relativt enkelt reknestykke:

«For å vise at framskrivingen av boligprisene ikke bare er oppspinn, la oss se på noen alternativer.

Først, en økning på 50 ganger, som vist over fra 1971, tilsier en årlig vekst 7,4%. 50 ganger dagens pris på 5 millioner gir oss 250 millioner om to generasjoner.

Utviklingen i boligprisene siden år 2000 har vært noe lavere, 6,4% per år. Legger vi det tallet til grunn vil boligprisene stige 30 ganger fram til 2080. 30 ganger dagens pris på 5 millioner gir oss en boligpris i 2080 på rundt 150 mill.»

Om ein bustad i år 2080 kostar 150 eller 250 millionar, er for han ikkje poenget. Vi snakkar nemleg om astronomiske bustadprisar, og sidan sparing i dagens system har blitt umogleg, er einaste «løysinga» å finansiere bustadkjøparar med stadig meir gjeld. For dagens «pengesystem» er i røynda eit gjeldssystem som slavebind oss. Eig vi eigentleg ein bustad vi har «kjøpt» noko særleg meir enn ein bustad vi leiger? Om du ikkje kan betale på bustaden, blir du kasta ut – og det er i praksis liten skilnad på om det er banken og namsmannen som gjer det, eller den du leiger hjå.

Grunnane til dagens bustadrelaterte uføre er mange og komplekse, noko Mikkelborg tek føre seg vidare i artikkelen. Etableringa av det norske bankvesenet er her ein vesentleg pådrivar, og den spesielt interesserte kan setje seg inn i hans vidare presentasjon av dette.

Ein annan, meir politisk grunn til dei skyhøge bustadprisane, blir grundig gjennomgått i ein artikkel på Faktasiden.com. Den anonyme forfattaren (eller forfattarane) av artikkelen meiner at det er sosialismen som er skuld i elendet. Som det står skrive innleiingsvis:

«Felles for alle byer i Norge er at de har et system der staten forbyr økning av byens størrelse selv om antall innbyggere øker. Resultatet av dette kombinert med mva. og flytteskatt er at leiligheter koster 3-4 ganger mer enn de ellers ville ha gjort utenfor bysentrum. Sosialismen er i stor grad spesialtilpasset ideer fra 1600 tallets føydalisme med adelsherrer som eier land og boliger de leier ut til priser som nesten tar livet av lavtlønnede og gjør det økonomisk vanskelig å få barn.

Det finnes nesten ikke små boliger på 30-50 kvm. pga. statlige byggeforbud som forbyr at det bygges nok små leiligheter. Størrelsen på nye Oslo-boliger reguleres av en leilighetsnorm som ble vedtatt av Oslo bystyre i 2007. Normen forbyr bygging av nye ettromsleiligheter og boliger på under 40 kvm. I tillegg regulerer den andelen små og store leiligheter i indre by og Nydalen (kilde: OBOS). Enslige må derfor leie ofte 60-80 kvm. størrelse. Boligprisene er de samme uansett størrelse på byen fordi det er forbudt å bygge ut overalt og i praksis er prisene 100% styrt av hver kommune.»

Som eit konkret døme ifølgje tal presentert i artikkelen, var sokalla median leigepris i Bergen (der eg sjølv bur) 10.oktober 2010 på kroner 12 000 (dette for bustader over 30 kvadratmeter med heis). Per 11.august 2022 ligg same leilegheita i Bergen på kroner 14 000. Og dette er snittprisen – kven som helst kan gå inn på Finn.no og søkje etter leilegheiter i Bergensområdet for å finne prisen no i 2025. Saksyndig har teke seg bryet med å gjere det, og presenterer her eit tilfeldig utval av leigebustader over 30 kvadratmeter (med eller utan heis) relativt sentralt i Bergen:

1. Umøblert leilegheit til leige på Laksevåg: 62 kvadratmeter, 20 000 per månad.
2. Møblert leilegheit i Fyllingsdalen sør for sentrum: 75 kvadratmeter, 22 000 per månad.
3. Møblert leilegheit med soverom på Nesttun sør for sentrum: 52 kvadratmeter, 16 000 per månad.
4. Møblert leilegheit med tre soverom midt i Bergen sentrum: 57 kvadratmeter, 30 000 per månad.
5. Møblert leilegheit med to soverom i Bergen sentrum: 47 kvadratmeter, 20 000 per månad. Umøblert leilegheit med eitt soverom like ved kjøpesenteret/15-minuttsbyen Horisont i Åsane bydel: 60 kvadratmeter, 15 000 per månad.

Eg vel å stoppe her, for lesaren har for lengst skjønt poenget. Gjennomsnittsleigeprisen for desse leilegheitene no i 2025 ligg på svimlande 24 600. Det skal her leggjast til at utvalet som Faktasiden brukte for sitt medianleigepris-grunnlag nok hadde eit langt større utval. De skjøner truleg likevel poenget. Det er svindyrt å eige, og det er like svindyrt å leige – og det er ikkje automatikk i at straum kjem utanom når ein leiger. Kven har sjekka straumprisen nyleg? Den er truleg ikkje låg, no når vinterkulda er komen.

Eit anna moment eg avslutningsvis trekkjer inn, er den byggtekniske kvaliteten på norske bustader. Spesielt sentrale leilegheiter har tendens til å bli bygt på billegast mogleg måte, sidan byggjeselskapa ofte konkurrerer på anbod. Dermed blir kvaliteten deretter. Ei leilegheit som er dårleg isolert, vil krevje høge utgifter til oppvarming, noko som kan føre til ruinerande straumrekningar for mange. I tillegg vil irritasjonsmoment slik som støy frå naboar og gata òg påverke livskvaliteten negativt. Bur ein i eit område med mykje kriminalitet, vil dette føre til ytterlegare mistrivsel. Då vil nok mange oppleve å sitje med skjegget i postkassa, spesielt dei som er ivrige etter å selje bustaden for rett og slett å kome seg vekk.

Eg skal i ein annan artikkel ta føre meg mine eigne erfaringar med bustader, både som leigebuar og som bustadeigar. Allereie no kan eg konstatere at det ikkje blir særleg oppmuntrande lesnad.