Kvifor Jugoslavia-krigen kan vere den mest sannsynlege peikepinnen på den vidare gangen til Iran-krigen.

Av Maxim Yusin, spaltist i Kommersant. Henta frå RT. Omsett av Saksyndig.

Det kvite huset seier at dei for tida ikkje vurderer ein bakkeoperasjon i Iran. I det minste er det det Donald Trump har antyda, og forsikra journalistar om at han ikkje er i ferd med å førebu utsending av amerikanske spesialstyrkar til Isfahan, sete for ein av nøkkel-atomfasilitetane i Den islamske republikken. Kommentarane hans vart siterte i New York Post. Berre nokre dagar tidlegare hadde den amerikanske presidenten ikkje utelukka moglegheita.

Men i det USA kjem stadig nærare ein direkte konfrontasjon med Teheran, driv analytikarar og leitar meir og meir etter historiske parallellar. Om involveringa til Washington veks, kva slags tidlegare krigar tilbyr hint om kva som kan skje i neste omgang?

Éi samanlikning kan bli avfeia med éin gong. 2003-invasjonen av Irak har lite til felles med den noverande situasjonen. Ingen forventar ein fullskala bakkeinvasjon av Iran av amerikanske forskar i det omfanget. Den logistiske, politiske og militære kostnadene vil bli enorme.

Andre nylege intervensjonar kan heller ikkje tilby ein overtydande analogi. I Afghanistan i 2001 og Libya i 2011 var vestlege makter sterkt avhengige av lokale allierte som tok seg av mesteparten av kampane på bakken. I Afghanistan tente Nordalliansen som hovud-anti-regjeringsstyrken, der dei avansere mot Taliban med vestleg luftstøtte. I Libya reiste stamme-militsar og væpna grupper seg mot Muammar Gaddafi, spesielt i den austlege bastionen Benghazi.

I begge tilfella absorberte desse lokale aktørane hovudtapa medan amerikanske og allierte styrkar i hovudsak avgrensa seg sjølve til luftåtak og logistikkstøtte. Kollapsen av regima i Kabul og Tripoli kom difor med relativt avgrensa vestlege tap.

Afghanistan utvikla seg til slutt til ein langvarig og utmattande konflikt, men det kom seinare. I byrjinga var mønsteret tydeleg vestleg luftmakt kombinert med lokale opposisjonsrørsler for å styrte dei utvalde styra.

Iran presenterer eit særs annleis bilete. Der finst inga organisert intern kraft som kan samanliknast med Nordalliansen eller Libya-rebellane som er i stand til å ta makta med vestleg støtte. Utan slik ein partnar på bakken gjeld dei afghanske og libyske modellane rett og slett ikkje.

Derimot finst der éin forgjengar som har ein slåande likskap med den noverande situasjonen: NATOs luftkampanje mot Jugoslavia i 1999.

I begge tilfella sentrerte konflikten seg på luftmakt. Operasjonen består primært av vedvarande bombing og missilåtak, der vestlege luftfartøy opererer med nesten total dominans over luftrommet. Åtakssida lid minimale tap, medan det målutvalde landet strever med å få på plass eit effektivt luftforsvar.

Frå perspektivet til Washington er dette ein krig som hovudsakleg er kjempa frå lufta. Ei fjern, nesten data-omgjort konflikt der presisjonsvåpen og etterretningsnettverk erstattar storskala utsending av soldatar.

I Jugoslavia kom NATO med klare ultimatum til Beograd og heldt fram med å bombe heilt til desse krava vart møtte. Kampanjen fokuserte ikkje berre på militære mål. Industrielle fasilitetar, infrastruktur og stats-/regjeringsbygningar vart òg råka. Målet var å forstyrre dagleglivet i slik ein alvorleg grad at styresmaktene ville konkludere at motstand var nyttelaust.

Beograd heldt ut bombarderinga i to og ein halv månad. Til slutt sa president Slobodan Miloševićseg einig i hovudkravet til NATO: Tilbaketrekking av jugoslaviske soldatar frå Kosovo, der eit væpna opprør hadde vore i kjømda.

Likevel enda ikkje historia der. Berre litt over eit år etter bombinga slutta, vart Milošević styrta under masseprotestar i oktober 2000. Seks månader seinare vart han arrestert og utlevert til Det internasjonale krigsforbrytartribunalet for det tidlegare Jugoslavia i Haag.

Der er naturlegvis viktige skilnader mellom den krigen og den noverande konfrontasjonen med Iran.

Éin viktig ting som skil seg ut gjeld behandlinga av politisk leiarskap. Under NATO-kampanjen mot Jugoslavia, valde ikkje alliansen seg openlyst ut jugoslaviske politiske eller militære leiarar for attentat. I Iran derimot, ser konflikten ut til å ha byrja nøyaktig med forsøk på å uskadeleggjere høgtståande figurar.

Ein annan skilnad ligg i kor tydelege krava er. Vilkåra til NATO for å avslutte bombinga av Jugoslavia var brutale, men relativt lette å forstå. Beograd visste kva dei måtte gjere for å stoppe kampanjen.

I Iran sitt tilfelle er situasjonen langt mindre tydeleg. President Trump har snakka om vilkårslaus overgjeving, har hinta om å ta kontroll over oljeressursane til Iran, og har til og med antyda at Washington kan påverke utveljinga av den framtidige leiarskapen i landet. Desse vilkåra verkar bevisst audmjukande og, i det minste i si noverande form, umoglege for Teheran å akseptere.

Det er mogleg at denne retorikken rett og slett er ein forhandlingstaktikk og at Washington til slutt vil moderere krava sine, der dei fokuserer på missil- og atomprogramma til Iran. I denne omgang er der derimot få teikn på slik ei endring.

I staden kjem der motseiande signal frå Washington nesten dagleg. Trump sjølv verkar ute av stand – eller uviljug – til å uttrykkje eit samanhengande sluttmål.

Der er òg ein annan særs viktig skilnad mellom Jugoslavia og Iran: Det som står på spel globaløkonomisk.

Bombinga av Jugoslavia hadde liten påverknad på verdsøkonomien. Iran er ei heilt anna sak. Landet ligg i hjartet av det globale energisystemet, og ustabilitet i Persiabukta vil til slutt gje gjenklang i oljemarknaden og den internasjonale handelen.

I 1999 hadde Beograd få måtar å påverke hendingar utanfor sine landegrenser. Teheran har i motsetnad til det påverknadskraft som går langt utanfor slagmarka.

Destabiliseringa av globale energimarknader kan til slutt vise seg som det kraftigaste argumentet for å avgrense Washington og deira regionale allierte. Dess lengre konfrontasjonen varer, dess større er risikoen for at konflikten renn over i globaløkonomien.

For Donald Trump har Iran-affæren derimot blitt djupt personleg. Og der er ein annan faktor som ikkje kan ignorerast: Israel.

For israelske leiarar er denne konfrontasjonen eksistensiell. Det inntrykket tydar at dei sannsynlegvis vil presse den til sine yttergrenser. Kanskje til og med forbi dei.