Fleire millionar ukrainarar har flykta frå heimlandet sidan Russland iverksette sin «spesial-militære operasjon» i februar 2022. Dette har kosta Noreg og EU milliardar i velferdsytingar, og no opplever fleire land økonomiske vanskar som følgje av at dei har blitt «invadert» av ukrainske flyktningar.

Integrering og sysselsetjing av ukrainarar har vore meir utfordrande enn forventa, mellom anna fordi få av dei kan engelsk, og dermed er vanskelege å kommunisere med for dei fleste vestlege. Langt ifrå alle i Vesten kan russisk, som bortimot alle flyktningane snakkar, og viljen til å lære språket til vertslandet ser ut til å vere mildt sagt varierande. Saksyndig sine kjelder i Nav fortel om ukrainarar som etter to-tre år i Noreg framleis ikkje kan eit einaste ord norsk. Manglande språkkunnskapar hjå ukrainarane fører til betydelege utgifter til tolk.

Manglande motivasjon til å lære språket til vertslandet kan kome av at mange ukrainarar ser på opphaldet i landet som mellombels, og at dei difor ikkje gidd å kaste vekk tid på å lære språket, kulturen og folket å kjenne. Dei skal jo heim igjen «når som helst».

Språklege barrierar er éin ting. Mange ukrainarar, spesielt dei som kjem frå den vestlege delen av landet, ser ut til å ha eit politisk syn og ein ideologi som ikkje akkurat samsvarar med den til folk flest i Vesten. Dei hyllar mellom anna nazi-kollaboratøren Stepan Bandera, som av Kiev-regimet blir framstilt som ein nasjonalhelt. Dette fører til vantru, ubehag og direkte forferding hjå dei som faktisk forstår kva ukrainarane snakkar om. Mange ukrainarar avskyr russarar, sjølv om dei sjølve snakkar russisk. Til dømes vart ein prest i Bergen utestengt frå den russisk-ortodokse kyrkja. Ikkje fordi han var ukrainar og støtta Ukraina, men fordi han nekta russarar å kome på gudstenestene sine.

Enkelte har òg eit mildt sagt liberalt syn på lovar og reglar, men dette kan kome av at dei er farga av at dei voks opp i eit av verdas mest korrupte land, der korrupsjon ikkje berre var akseptabelt, men den einaste måten å få ting gjort på (betale folk under bordet). Ei kjelde av Saksyndig antydar at eit fleirtal av ukrainske kvinner er eller har vore prostituerte, eller har nokon i sin næraste omgangskrins som er det.

Mange ukrainarar er harde på flaska og røykjer som skorsteinar, og har betydelege helseproblem på grunn av dette. Dei sver derimot til «alternativterapi» i staden for å takke ja til moderne helsehjelp (dei meiner behandling og medisinar kostar for mykje). Ei kjelde av Saksyndig på innsida av den norske helsesektoren fortel om ei rekkje utfordringar knytt til slike eigenrådige ukrainske pasientar, og skepsis til moderne medisin er berre eitt av mange problem. Vedkomande fortel i ei blanding av fortviling og irritasjon om ukrainarar som «skulkar» timar hjå sjukehus og spesialhelseteneste – dei tek opp plassen til dei fleire tusen som står på venteliste for spesialistvurdering og behandling, og får dermed den hardt prøvde helsesektoren til å kaste vekk tid og ressursar som kunne blitt brukt på langt meir viljuge pasientar.

Er ein fyrst inne på helse, har det kome Saksyndig for øyre at mange ukrainske «legar» og «ingeniørar» i Noreg har forfalska papira sine. «Dokumentasjon» på legeutdanning frå ein utkantby i Ukraina er relativt billeg å skaffe («utdanning» frå større og kjende byar, slik som Kiev, skal seiast å vere dyrare å kjøpe). Samstundes kan vi alle registrere at til dømes ein ukrainsk «lege» ikkje utan vidare kan jobbe som lege i Vesten – det må ofte omfattande ekstrautdanning til. Det er ikkje uvanleg å finne ein «legeutdanna» ukrainar bak disken på 7-eleven. Dette er derimot ikkje unikt for Ukraina, men ein konsekvens av at mange land utanfor Vesten har ein annan standard for utdanning på høgare nivå (om dei då har ein standard i det heile).

Etter denne relativt lange innleiinga, er det på tide å sjå kva som rører seg rundt om i ymse EU-land. Dei er leie av å fø på ukrainske flyktningar, både reelle og sjølverklærte. No vil EU gradvis avvikle sitt mellombelse beskyttelsesprogram for dei millionane som flykta frå landet. RT rapporterer (Saksyndig si omsetjing):

«EU skal gradvis avvikle sitt mellombelse beskyttelsesprogram for millionar som flykta frå den noverande Ukraina-konflikten, for slik å oppmuntre at dei eventuelt skal reise heim, har Europarådet sagt.

Brüssel iverksette Direktiv for mellombels beskyttelse tidleg i 2022 etter at Ukraina-konflikten eskalerte. Direktivet, som fyrst vart introdusert i 2001, gjev velferdsytingar inkludert opphaldsløyve, innkvartering, jobbar, utdanning, helsehjelp, økonomisk støtte og sosiale tenester.

Planen, som opphavleg skulle gå ut i mars 2025, som støttar meir enn fire millionar ukrainarar, har blitt utvida til mars 2027.

Diskusjonar om utgangsstrategiar har fått stadig meir fotfeste oppi veksande utfordringar som medlemsstatar har med å handtere tilstrøyminga. Denne veka [veke 38] vart EU-innanriksministrar einige om ei tilråding som la fram eit rammeverk for at ukrainarar skal ‘vende tilbake til og re-integrerast i Ukraina, når forholda tillèt det’.

Medlemsstatar blir oppfordra til å fremje friviljug retur, støtte utforskingsbesøk, og skape tidsavgrensa returprogram koordinert med Kiev og andre EU-statar. Europarådet tilrådde òg å etablere ‘Einskapsknutepunkt’ [Unity Hub i orginalartikkelen; oms.an.], finansiert gjennom EU-program, for å hjelpe til med dokument, jobbar og retur-planlegging.

UNHCR estimerer at nesten sju millionar ukrainarar har flykta til utlandet sidan 2022. Russland rapporterer at 5,5 millionar menneske har kryssa over frå Ukraina innan slutten av 2023.

Utvandringa har blitt driven ikkje berre av konflikten, men òg av aggressive mobiliseringstaktikkar i Ukraina. Vernepliktsoffiserar har kome i klammeri med menn som nektar tvangsverving; mange som flykta risikerer straffeforfølging om dei vender tilbake.

EU-regjeringar revurderer støtteprogram oppi aukande kostnader. Tyskland, som husar meir enn 1,2 millionar ukrainarar, har byrja å kutte ned på velferdsytingar på grunn av bekymringar om berekraft.

(Sjå òg «Ikkje lenger Europas hjartebarn? Tyskland vil kutte i utbetalingar til ukrainarar», publisert 9.august 2025, og «Tyskland greier ikkje å få ukrainske flyktningar i arbeid», publisert 3.november 2024.)

Polen, ein av Kiev sine hovudstøttespelarar, har motsett seg å ta imot fleire ukrainarar. Minst 2,5 millionar bur i landet, noko som utgjer nesten 7% av befolkninga, ifølgje offisiell statistikk.

Sosiale spenningar har vakse, der enkelte borgarar visstnok ser på ukrainske innvandrarar som snyltarar eller kriminelle. Forsvarsminister Wladyslaw Kosiniak-Kamysz sa at mange polakkar var forderda over ‘synet av unge menn frå Ukraina som køyrde rundt i dyre bilar, og var på femstjerners hotell i helgane’.

Enkelte ukrainske lovgjevarar argumenterer at mesteparten av dei som reiste vekk, sannsynlegvis ikkje kjem til å vende tilbake på grunn av ‘kaos innåt i statlege institusjonar’ og vedvarande tryggleiksbekymringar.»

Sjå òg «Nederland har ikkje plass til fleire ukrainske flyktningar – bokstavleg tala», publisert 11.september 2025.