Dette er ei novelle. Alle personar og hendingar er fiktive.

Sjå òg «Rekrutteringsproblem på korttidsavdelinga på ein viss sjukeheim», publisert 2.april 2024.

For tida er vaktene eit slit for Morfin-Mona, som fyller 62 seinare i år og dermed kan gå av med AFP. Ho er i grunnen 15 år for gammal til å jobbe so mykje i pleia, og iallfall med pasientar som er sopass kravstore som den nye pasienten, den 89 år gamle pensjonerte obersten Einarsen. Mannen er klar og orientert og har eit lynskarpt intellekt – han kan flytande russisk, spansk og engelsk. Han er for smart til å finne seg i å bli behandla som kveg som skal avlivast. Han har eit brote skinnebein som er operert med mergnagle, og skal vere på korttidsavdelinga i minst ein månad. Beinbrot tek tid å gro, spesielt hjå sopass gamle folk. Mona må berre smørje seg med tolmod, for der kjem ein vakker dag då Einarsen blir sendt herifrå i drosje, og heimesjukepleia får den tvilsame æra av å vere tenarane hans. Fleirtalet av dei kan knapt skikkeleg norsk, og har ein hudfarge som slike som han nok vil oppleve som ubehageleg.

Klokka er tolv fredag og ho er gjennomvåt av sveitte etter å ha dusja Einarsen. Venstrebeinet hans hadde eit plastpose-arrangement av ei anna verd for å beskytte bandasjane. På måndag skal operasjonssåra reinsast, og det kvir ho seg til som ein hund. Under normale omstende hadde ho nekta nyopererte pasientar å dusje, og i staden gjeve dei eit vaskefat i metall, ein dæsj elendig såpe av simplaste merke, og vaskevatn som var anten pisslunkent eller brennheitt. Einarsen veit diverre kva han har rett på, og det er éin dusj i veka.

Det er omsider lunsj. Ho har ei blære på storleik eit olympisk symjebasseng, so den korte, korpulente kjerringa med dei enorme jura piler inn på næraste toalett. Brystvortene er ufatteleg synlege på den kvite pleieuniforma, men det er dei alltid. Ho pissar vel og lenge medan ho stønnar av lette. Dette minner ho om då ho var i praksis som sjukepleiarstudent for ein mannsalder sidan. Då var det som no heller ikkje tid til dobesøk og konspirasjonar mot kollegaer ho ikkje lika trynet på. Åh, kor herleg det hadde vore å gå mordrunde med eit brett av morfinampullar og luke ut dei mest brysame pasientane – spesielt oberst Einarsen! Sjølv ein tøffing som han vil nok liggje der og grine som eit lite barn når døden og mørket nærmar seg. Ho nærast siklar der ho sit og fantaserer.

Då ho kjem ut av toalettet, ser ho Sandy stå borte ved vaktrommet, òg kledd i pleieuniform. Ho vinkar Mona til seg. Dei to møtest i døropninga ved det tomme vaktrommet. Sandy geleidar Mona inn på det vesle kontoret som er tilknytt vaktrommet, kontoret der Mona og Merete skreiv dei mange e-postane som fekk tilsette sparka – «konspirasjonskottet».

«Å bruke so lang tid på å dusje ein pasient er ikkje akseptabelt,» seier Sandy alvorleg. – «Klokka er tolv! Du burde ha vore ferdig med dine pasientar klokka ti. Du har ikkje ei so lang liste. Dette kunne ein pleieassistent ha gjort betre.»

«Ja, eg beklagar so mykje,» seier Mona medan ho fantaserer livleg om å injisere Sandy med firedobbel dose morfin slik at den filipinar-fitta døyr i lammande redsel og panikk. – «Einarsen er… temmeleg bestemt på korleis han vil gjennomføre dusjen.»

«Det er tre pasientar som enno ikkje er stelte,» seier Sandy. – «Det blir for dumt når pasientar må liggje halve dagen før dei får stell, spesielt på vanlege vekedagar. Eg kan godta slikt på helgedagar, då vi går med helgebemanning, men ikkje på ein fredag.»

«Øh, vi går jo helgebemanning i dag,» seier Mona. – «Det er berre vi to og Pia her, og vi har 14 pasientar.»

«Vi vil snart få 16. Det kjem to nye pasientar frå Haukeland i dag. Den eine har broten nakke og er lam frå brystet og ned, har multiorgansvikt og er i tillegg alkoholavhengig. Du må lage eit opplegg for han no, slik at vi får han trygt gjennom helga.»

I dag er det heldigvis fredag. Om tre timar kan Mona endeleg ta helg etter det som best kan skildrast som ei helvetesveke. Klart… Dei fleste fiendane hennar ser ut til å ønskje at ho hamnar i helvete, so ho kan kanskje berre venne seg til infernalske forhold i kvardagen.

«Ja, det skal eg gjere,» seier ho. – «Men eg må ete litt fyrst.»

«Du får ete medan du lagar opplegg,» svarer Sandy bestemt. – «Han kan kome frå Haukeland når som helst.»

«Kor er Pia hen?» Mona set seg ned på ein stol framfor ein PC med korte, lubne bein som skjelv av utmatting. Ho er so svolten at ho kan ete blomsterkvasten som står på bordet ved sida av ho.

«Pia utfører sårstell på 608. Og eg sjølv må beine av garde og byrje å stelle dei tre siste pasientane, der den eine strengt teke burde ha blitt stelt av deg.»

«Greitt, greitt, eg beklagar so mykje.» Om ikkje morfin er tilgjengeleg, kan Sandy alltid kvelast med ei pute dynka i klor eller ammoniakk.

«Vi er underbemanna, det veit eg.» Sandy smiler ein tanke avvæpnande når ho ser drapslysta i dei små, brune griseauga til den halvgamle kjerringa. Deretter vender ho på hælen og spring ut av vaktrommet.

Mona gumlar på ein kyllingsalat som er ein tanke for gammal medan ho knatrar i veg på tastaturet. I «gode, gamle dagar» hadde opplegget rundt den lamme, dødssjuke pasienten vore enkelt: Firedobbel dose morfin og dobbel dose Midazolam. So hadde det berre gjenstått å utføre eit mors-stell fort og gale, for deretter å kontakte pårørande og gravferdsbyrå. Kjapt, enkelt og heilt etter boka. Det kan ho ikkje no, og det ergrar ho seg grøn over.

Det ho lurer mest på, er kor den sokalla «leiaren» av korttidsavdelinga er hen, for ho skulle strengt teke ha vore på jobb i dag.

*

På slaget halv tre kjem «avløysinga» i form av verneombodet Ivar, helsefagarbeidaren Jannike, veganar-fisejenta Andrine og sjukepleiaren Viktoria. Sistnemnde kjem frå vikarbyrået KarmaCare, og har vore fast inventar på korttidsavdelinga den siste tida. Dei fire kjem inn på vaktrommet akkurat i det Mona trykkjer på utskrift for å få ut den særs omfattande prosedyren på 618, pasienten med nakkefraktur, multiorgansvikt og alvorleg alkoholavhengigheit. Ho stavrar seg bort til skrivaren, hentar dei to arka (fire tettskrivne sider med dobbeltsidig utskrift) og landar dei på bordet.

Ivar går roleg bort og kastar eit blikk på kaffitraktaren.

«Her er ikkje laga kaffi,» seier han stille, før han opnar skapet over seg og hentar ut kaffifilter og kaffipulver-boksen.

Mona ser på han med sine små, lynande griseauge. Ho gjer derimot ingenting. Ivar har vore her i 25 år og er ein av nøkkelpersonane på denne sjukeheimen. Han kom hit som 19-åring på 90-talet, tok fagbrev og saug seg fast som ei blodigle. No er han verneombod, AKAN-kontakt og medlem av styret i det private selskapet som eig sjukeheimen. Han har faktisk òg aksjar i selskapet.

Jannike sit der med ein liten handspegel og legg eit lag foundation på den allereie perfekte, bronsebrune huda. Sexy, biletvakre Viktoria strekkjer seg lett so dei struttande puppane ser ut som dei eser. Mona dumpar ned på sin faste plass ved enden av bordet, som ho har hatt sidan tidleg 90-tal. Ein gong fekk ho faktisk sparka ein mannleg hjelpepleiar fordi han ein morgon sat på plassen hennar. Det tok mykje tid og krefter, og det vart til slutt rettssak av det, der hjelpepleiaren fekk utbetalt ei temmeleg ynkeleg oppreisning. Erstatning for tapt framtidig arbeidsinntekt fekk han ikkje, sidan han visstnok fekk seg jobb på dagen på ein annan sjukeheim. Men Mona var berre glad til at ho vart kvitt slik ein slask. Vi køddar ikkje med faste plassar, folkens!

«Har det vore hektisk her i dag?» spør Ivar medan kaffitraktaren står og putrar og koker.

«Det har berre vore meg, Pia og Sandy her i dag,» svarer Mona.

«Kor er Sofie hen?» spør Ivar. Han meiner leiaren.

«Eg aner ikkje. Vi har ikkje sett ho i heile dag.» Mona trekkjer på skuldrene. Ho ser på dei fire kollegaene som skal jobbe kveldsvakt. – «Tre på dagvakt og fire på kveldsvakt… Eg har ikkje ord! Fleire på kveldsvakt enn på dagvakt! Det burde ha vore omvendt! Vi burde ha vore fem på dag!»

«Ja, her har nokon gjort ein glepp.» Ivar vender sitt lyseblå blikk mot kaffitraktaren, som er halvvegs i traktinga. – «So… Har du noko å rapportere om?»

Mona smiler snerrande til han, eit sokalla «fuck you!»-smil. So byrjar ho å rapportere på innpust og utpust so dei digre jura med dei altfor synlege brystvortene ser ut som dei skal eksplodere. Ivar, Jannike og Viktoria noterer ivrig. Dei to damene blir meir og meir storøygde. Her har det skjedd litt av kvart, ja! Og den nye pasienten burde strengt teke ha vore på intensivavdeling – mannen er jo på dødens rand! Dette tener derimot som ein påminnar om at korttidsavdelingar no er «minisjukehus», og at ein må rekne med å få pasientar innlagt der som ligg ein tanke utanfor kompetansen til fleirtalet i personalgruppa. Mona sjølv er eigentleg intensivsjukepleiar, men der finst grenser for kva sjølv ho kan få til. Går alt til helvete, må dei berre ringje ambulanse og få mannen tilbake på sjukehus, der han høyrer mest heime.

Ivar sit der tankefull ein liten augneblink. So snur han seg mot kaffitraktaren, som no er ferdig med traktinga. Han reiser seg og går bort og fyller opp TV-kanna. Væpna med kanna og fire kaffikoppar set han seg ved bordet igjen. Han heller seg kaffi og tek seg ein god, lang slurk.

«Vi må ha alkohol til 618,» seier han. – «Vi har ei halvfull heilflaske konjakk stuva vekk i eit skap her inne, men den varer ikkje evig. Men det er ikkje noko problem. Eg tek meg ein tur på polet i morgon før eg kjem på kveldsvakt og kjøper eit par heilflasker 60%.» Han ser på Mona. – «Du kan få gå heim. God helg.»

«Klarer… klarer de dykk i helga?» spør ho. Ho greier sovidt å reise seg frå stolen.

Ivar, Jannike og Viktoria ser på PC-en der den digitale vaktplanboka er. Dei har på ingen måte personaldekning i helga. Det er faktisk det verste synet ein leiar kan sjå i ei vaktplanbok.

«Vi klarer oss på eit vis,» svarer Ivar, før han vinkar Mona vekk frå seg. – «God helg.»

Mona tuslar daudsliten gjennom den lange korridoren. Ho skal ein tur på polet sjølv – det er no sikkert og visst!