Saksyndig som nyheitsblogg er for tida inaktiv. Ingen omsetjingsartiklar. Ingen meiningsartiklar. Likevel går verda vidare. Dette er noko eg må gjere, for den lidinga er verst som aldri får kome til uttrykk.

Eg har fire engelskspråklege tekstar – romanmateriale – som eg bruker all «Saksyndig-energien» til å jobbe med. Tekst 1 er no eit fyrsteutkast på vel 50 000 ord. Tekst 2 er eg halvvegs inni (22 000+ ord). Tekst 3 har eg laga plottstruktur (beat sheets) til. Tekst 4? Dei grove linjene. Hovudsjangeren i alle fire er thriller/suspense, medan delsjangrane ligg innan sci-fi, romantikk, menneskepsyken, politikk og erotikk. Mine erfaringar frå arbeidslivet kjem òg til sin rett i tekstane. Eit av spørsmåla eg stiller: Korleis pregar fortida hovud- og bipersonane?

Den siste månaden har eg følgt med på ei amerikansk forfattarinne ved namn Abbie Emmons. Ho har eit undervisningsprosjekt ved namn Make Your Story Matter, der ho presenterer reglane for gode skjønnlitterære tekstar. Desse reglane kan reknast som universelle; med dei får ein emosjonelt gripande historier, rollefigurar som lesarane kan relatere til, og plott som gjer lesarane ute av stand til å leggje bøkene frå seg (eit mykje brukt ord frå hennar side om slike gode bøker er unputdownable). Ho har gjeve ut bøkene 100 Days of Sunlight, The Otherworld, The Best Christmas Ever og Make Your Story Matter. Dei tre fyrste bøkene er skjønnlitterære, den siste ei lærebok.

Forfattarar som gjev skrivetips går det tretten på dusinet av på YouTube. Abbie Emmons er ei av dei få som ikkje er nedlatande. Ho gjev uttrykk for at alle kan lære det ho sjølv kan – og ho ønskjer det med kvart fiber i kroppen sin. Det er i vårt kalde samfunn lettare å håne og ta avstand enn å ta seg bryet med å rekkje ut ei hjelpande hand. Slike som ho er eit fyrtårn i den mørke, stormfulle natta.

Noveller, kortromanar og romanar er fyrst og fremst drivne av hovudpersonane sin indre og ytre kamp. Indre konflikt (engelsk internal conflict) er noko alle lesarar kan relatere til, sjølv når dei ikkje har noko som helst til felles med hovudpersonane. Eit anna sentralt trekk er deira livsløgn/dødelege feil (engelsk misbelief/fatal flaw). Ei dame som har blitt valdteken som ung kan tru at alle menn er farlege valdtektsmenn, og denne livsløgna hindrar ho i å oppnå sitt mål i livet igjen og igjen. Omvendt, ein tenåringsmann som var saman med ei jente som ikkje ville liggje med han på grunn av si kristne tru, for deretter å straks liggje med ein annan mann etter at hovudpersonen gjorde det slutt med ho, har fått han til å tru at ingen damer vil liggje med han. I ein alder av 34 er han framleis jomfru, og siklar etter ein jobbkollega som mildt sagt er eit dårleg menneske. Før du spør om dette er sjølvopplevd: Dette er plottet i romanen Fatso av Lars Ramslie (2003).

Alle hovudpersonar må i ein roman gå gjennom ei forvandling for å kunne leggje frå seg si livsløgn og oppnå målet sitt. Denne prosessen blir sett i gang av ei utløysande hending (inciting incident  eller catalyst). Rino, hovudpersonen i Fatso, får plutseleg ei ung, vakker (promiskuøs!) dame som leigebuar i leilegheita som faren hans eig – faren hadde ikkje råd til å berre ha sonen buande. Dette skaper hjå Rino motivasjon til å utvikle seg til ei betre utgåve av seg sjølv. Andre døme på endringsprosessar hjå hovudpersonen etter utløysande hendingar, er rollefiguren Elling i bokserien ved same namn, og hans nifse forvandling etter mora sin brå, uventa død. Hans utvikling i den fyrste boka Utsikt til paradiset (1993) er negativ. Her grip eksterne krefter inn for å redde han frå sin eigen undergang (akkurat som i Fatso): styret i burettslaget vil ha han fjerna frå leilegheita fordi han ikkje har råd til å betale leiga med trygda si. Politiet hentar han og han blir tvangsinnlagt. Leilegheita er full av bilete av Gro Harlem Brundtland, og han har laga ei primitiv sexdokke der han stikk kuken inn gjennom munnen på eit bilete av landsmoderen.

Fatso og Utsikt til paradiset er berre to døme på ein jungel av bøker eg har lese. Grunnen til at eg omtrent kan desse to utanåt, er at dei rører ved temaet utanforskap – kjensla av å vere permanent ekskludert frå samfunnet. Tap i alle former – tap av foreldre, ektefelle, barn eller kjærast; tap av autonomi; tap av jobb; tap av leilegheit – er utløysande, eksterne hendingar som bør få ein til å stille spørsmål ved sine eigne tankeprosessar. Din unike reaksjon på hendingar som kan råke kven som helst, seier meir om deg sjølv enn du aner. Det same gjeld hovudpersonane i ein roman. Kvifor reagerer dei som dei gjer?

Min fyrste kjærast (15 år) vart gruppevaldteken, og gjorde det slutt med meg like etterpå. Eg (16 år) rakk aldri å liggje med ho, for ho ønskte å vente litt. Eg enda ikkje opp som ei 34 år gammal jomfru som leigde hjå min eigen far. Som 19 år gammal utvekslingsstudent i Frankrike sjarmerte eg ei medstudine i seink. Eg elska hennar lange, brune hår og herlege latter. Ho var brisen, eg var edru, men det var friviljug – ho var naken omtrent før eg hadde låst døra. Mine medstudentar trudde ikkje heilt på dette, for dei meinte eg var rar. Ho sjølv (21 år) sa at det ikkje var heilt planlagt frå hennar side – ho hadde kjærast heime i Kirkenes, og dei skulle gifte seg når ho kom heim. Då eg mange år seinare fortalde min eigen bror om dette etter nokre halvliterar, vart han rasande. Vi snakkar ikkje saman med mindre vi må, og foreldra mine lurer på kvifor vi ikkje har meir kontakt.

Det ligg mykje pinleg og ekkel historie mellom 16 år gamle meg og den 19 år gamle, redde og usikre utvekslingsstudenten. For å gjere ei lang historie kort: dei dårlege menneska i min omgangskrins meinte at eg ikkje var verdig til å få oppleve sex – med mindre eg braut lova. Og eg trudde til slutt på dei. Resultat: massiv angst og ei rekkje tvilsame val.

Mi store livsløgn: eg har halde meg med tvilsame bekjentskapar fordi eg trur at eg ikkje fortener gode venner. Nyleg vart ein barndomskamerat av meg dømt til eitt år og tre månaders fengsel. Han hadde lege i eit gjørmehol om fredagane og runka medan hans mindreårige tilsette vart tvinga til å sjå på. Ein annan barndomskamerat hadde som modus operandi å skjenkje mindreårige gutar heime hjå seg. Ein tredje? Han braut kontakt med alle oss tre. Ein gong (vi var begge 21) skreik han av fulle lungers kraft at eg ikkje fortente sex. Eg fekk ikkje greie på kva mine to barndomsvenner dreiv med før eg sjølv var langt oppi 30-åra. Kva han trudde eg dreiv med, kan eg berre gjette meg til.

Eit anna tema i dei fire tekstane eg jobbar med er løyndommar (hemmelegheiter), og løgn. Er det greitt å halde tilbake informasjon – pynte på sanninga – om intensjonen bak er god? Ein bestemmer sjølv kor mykje informasjon ein vil dele til ei kvar tid. Problema oppstår når nokon tek deg i dette. Dei fleste får det inn med morsmjølka at ein skal vere ærleg. Men kva om sanninga ikkje fører noko godt med seg? Igjen: ei kjelde til rikeleg med intern konflikt. Eg fortalde sanninga og fekk svi – det hadde vore lettast om eg aldri hadde fortalt noko.

Vegen vidare er å fullføre fyrsteutkasta til dei fire tekstane. So går eg tilbake til Tekst 1, som då har fått modne slik at eg kan lese den med eit friskt, kritisk blikk. Kanskje kan ting rettast opp i om dei ikkje gjev meining. Med tida vil eg òg måtte leite etter testlesarar som kan godt nok engelsk. Målet er sjølvpublisering. Verda er stor og det finst mange velmeinande sjeler der ute. Mange som meg har lidingar som berre kan få uttrykk i skrivekunst. Saman får vi historier til å spele ei rolle.